Rys historyczny

Owczarek podhalański jest jednym z przedstawicieli psów górskich, o masywnym kośćcu, gęstym futrze i zwisających uszach, wywodzących się od tybetańskiego mastifa. Jego przodkowie dostali się do Europy,  na tereny Niziny Węgierskiej, podczas najazdu Hunów i Awarów (IV VI w. n.e.). Duże, białe psy hodowane były tradycyjnie przez pasterskie plemię Wołochów,  które  w  XV  wieku osiedliło się w Beskidach i Tatrach.

Owczarek podhalański jest spokrewniony z kilkoma rasami psów pasterskich użytkowanymi w Europie wzdłuż Karpat, Alp i Pirenejów. Zaliczyć tu można owczarka węgierskiego kuvasza, owczarka słowackiego czuwacza, owczarka  włoskiego maremmano   i pirenejskiego psa górskiego.

Podhalan jest zatem bezsprzecznie bardzo starą, regionalną rasą, ukształtowaną przez człowieka dla obrony stad przed napastnikami, a nie do zaganiania stad przy wypasie. Drogą selekcji wyhodowano psy duże, silne, odporne, odważne i zrównoważone, o stosunkowo wysokim progu  pobudliwości. W hodowli dobierano psy  białe, dla łatwiejszego odróżnienia od niedźwiedzia, czy wilka.

Owczarek podhalański jest rasą, którą kynologia w Polsce zajęła się stosunkowo niedawno i dlatego pogłowie ich nie jest jeszcze dostatecznie wyrównane. W latach trzydziestych  bieżącego stulecia zajęto się dość żywo propagowaniem tej rasy w myśl hasła ,,w polskim domu polski pies”. W wyniku tej propagandy zaczęto psy tej rasy nie tyle fachowo hodować, co gwałtownie rozmnażać, sprzedając przy tym najróżniejsze mieszańce (byle kudłate i białe) jako owczarki podhalańskie. W czasie drugiej wojny światowej  rasa ta ucierpiała tak, jak wiele innych zwierząt domowych w Polsce i niewątpliwie upłynie jeszcze niemało lat nim pod kierunkiem fachowców odbuduje się zaniedbane pogłowie. Owczarek podhalański powinien być hodowany przede wszystkim do celów pasterskich. Przed wojną Towarzystwo Psa Służbowego zaczęło propagować psy tej rasy jako służbowe i pod wpływem tej akcji propagandowej znalazły się one w środowiskach miejskich. Nie są one jednak psami pokojowymi. Nadają się natomiast do roli stróża gospodarstwa lub domku jednorodzinnego.

Wzorzec owczarka podhalańskiego ustalony pierwotnie w 1937 roku został po II wojnie światowej powtórnie opracowany przez Związek Kynologiczny w Polsce, oddział w Krakowie, przy współpracy Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Wobec rozbieżności typów w niezbyt licznym pogłowiu i braku zrozumienia wśród ludności góralskiej dla konieczności hodowli kierowanej, Związek napotykał ogromne trudności w uporządkowaniu hodowli.

W roku 1955 zorganizowany został w Zakopanem przegląd ponad 100 owczarków wybranych spośród pogłowia całego Podhala. Wytypowano wówczas najlepsze okazy i wskazano kierunek hodowli. Niestety w praktyce wytyczne pozostały w sferze pobożnych życzeń i dopiero, gdy goście zagraniczni zaczęli interesować się tą rasą , podjęto nowe próby uporządkowania hodowli. Rada Naukowa Związku Kynologicznego w lutym 1972 r. przeanalizowała wyniki dotychczasowych usiłowań i zrewidowała wzorzec, nowelizując go w dostosowaniu do tego pogłowia, jakie rzeczywiście dominuje na Podhalu. W 1985r. Rada Naukowa wprowadziła nieliczne zmiany redakcyjne i merytoryczne, które zgłoszono do FCI pod liczbą 252 i przesłano wszystkim członkom  FCI.

 

Wzorzec rasy

 

(źródło: stanowisko Zarządu Głównego Związku Kynologicznego w Polsce)

 

I. WYGLĄD OGÓLNY:

Pies mocnej, zwartej budowy, znamionującej siłę i ruchliwość.

 

Komentarz: Oceniając budowę anatomiczną   należy mieć na uwadze przede wszystkim cechy użytkowe, dla których ta rasa przez wieki była kształtowana.  Podhalan  to  pies okazały,  mocny,  harmonijnie  zbudowany. Jego siła i ciętość pozwalają mu  skutecznie  chronić stada zwierząt, jak i pilnować obejścia. Obfita, biała, twarda w dotyku szata chroni  go  przed  zmiennością   warunków  klimatycznych.  Rasa  ta dobrze adaptuje się zarówno w górach, jak i na nizinach, nad morzem, czy  w środowisku miejskim.  U owczarków podhalańskich  musi być wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy, uwidaczniający różnicę pomiędzy dorodnym (co nie znaczy wielkim) samcem, a delikatniejszą suką. Ogólnie rzecz biorąc owczarek podhalański powinien sprawiać wrażenie psa silnego, a swoim wyglądem budzić respekt.

 

II. WAŻNE PROPORCJE:

Format  prostokątny.  Tułów psa nieznacznie krótszy w porównaniu  z suką.

 

Komentarz: Stosunek długości tułowia mierzony od stawu barkowego (A) do guza kulszowego (B), do wysokości w kłębie (odległość C-D) powinien  wynosić 10 :  9. Suki  mogą  być nieco dłuższe. Skrócona sylwetka jest najczęściej skutkiem wadliwego, krótkiego zadu. Stosunek  długości głowy do  wysokości w kłębie powinien  wynosić 3,5 : 10.

Stosunek szerokości mózgoczaszki do długości głowy wynosi 0,6 : 1. Stosunek długości mózgoczaszki do długości kufy wynosi 1 : 1 lub kufa nieco dłuższa.

Stosunek głębokości klatki piersiowej do wysokości w kłębie powinien wynosić 1 : 2 (połowa wysokości w kłębie.)

 

III. ZACHOWANIE / CHARAKTER:

Temperament spokojny. Pies inteligentny i czujny.

 

Komentarz: Rasa obdarzona wybitną inteligencją. Pies czujny, ale nie hałaśliwy, znakomity stróż. Przyjazny ludziom i zwierzętom oddanym mu pod opiekę, dobrotliwy wobec dzieci. Nieufny względem obcych. Spostrzegawczy, zaradny, pojętny, obdarzony dobrą pamięcią. Żywy, energiczny  i  łatwo  przystosowujący  się  do  nowych  warunków bytowych. Ma stosunkowo  wysoki   próg pobudliwości, jednakże gdy zajdzie potrzeba jest nieustraszony.

Szkoli się chętnie i szybko, a przy spokojnym i łagodnym prowadzeniu można  go ułożyć zarówno jako psa towarzysza, psa ratownika, jak i  psa  obronnego.  W  swoim  obejściu  sprawia wrażenie „dumnego gazdy”, bywa nieco uparty, nie znosi przymusu w formie krzyku, czy kar fizycznych; a  skarcony „obraża się”.

Postępowanie wobec niego wymaga konsekwencji  w działaniu  oraz zdecydowania  w  egzekwowaniu  pożądanego  zachowania.  Nie  jest łakomy, ale łasy na wszelkie pochwały i nagrody. Jak każde zwierzę stadne wymaga stałego kontaktu  z ludźmi. Jest psem pewnym siebie, samodzielnie   pracującym,   nie  wymagającym  sterowania  przez człowieka. Sam podejmuje decyzje o swoim działaniu. Brak  „ślepego automatyzmu  na każdy bodziec” wywodzi się z jego odziedziczonego po przodkach stylu pracy, broniących w dawnych czasach stad przed intruzami. Psy tchórzliwe lub agresywne muszą być dyskwalifikowane.

 

IV. GŁOWA:

Proporcjonalnej  wielkości,  sucha,  trzymana   średnio   wysoko  zarówno w ruchu, jak i gdy pies stoi.

 

Komentarz:  Kształt  i  wyraz  głowy stanowią  bardzo  ważne  cechy rasowe. Głowa powinna być mocna,  ale nie za ciężka, w harmonii z  sylwetką psa. Narysowana jest płynną linią, biegnącą od dużego, czarnego nosa, poprzez prostą linię kufy, dość wyraźnie zaznaczonego (lecz niezbyt wysokiego) stopu, lekko wysklepionej górnej partii mózgoczaszki,  bez nadmiernych  łuków  nadoczodołowych  i bez zbyt wyraźnego guza potylicznego. Głowa powinna być noszona dumnie, lecz nie przesadnie wysoko. Stosunek mózgoczaszki do trzewioczaszki wynosi najczęściej 1:1, ale zdarzają się kufy nieco dłuższe i nie jest to w żadnym razie błędem. Głowa jest szlachetna w swym wyrazie, nie toporna.  Cechami   niepożądanymi   są:  obfite,  wiszące  fafle,  kufa krótsza  od   mózgoczaszki  (cecha  czuwacza),  czy  klinowata  kufa (podobna  do  kufy  kuvasza).  Wadami  są zarówno  zbyt duży  stop, wypukła  partia  mózgoczaszki,  jak  również zbyt wyraźne łuki  nadoczodołowe i kości jarzmowe. Równocześnie głowa nie może być lekka i wąska w partii mózgowej, ani też o krótkiej, szpiczastej kufie.

 

V. SZYJA:

Średniej długości, muskularna, bez podgardla,  z obfitą kryzą. Górna  linia szyi wzniesiona ponad linię grzbietu.

 

Komentarz:  Szyja  nie  powinna  być  noszona  zbyt  wysoko,  ale  też niezbyt  nisko,  gdyż zaburza  to  charakterystyczną, dumną   postawę owczarka podhalańskiego. Szyja  powinna być muskularna, ale raczej sucha, bez podgardla, co wobec obfitej kryzy musi  być stwierdzone dotykiem.

 

VI. TUŁÓW:

Długi i masywny.

Kłąb wyraźnie zaznaczony, szeroki.

Grzbiet prosty, szeroki, o lędźwiach szerokich dobrze związanych.

Zad lekko spadzisty.

Klatka piersiowa głęboka, żebra skośne, nieco płaskie.

Brzuch nieznacznie  podkasany.

 

Komentarz:  Masywny  tułów  oznacza   pojemną,   szeroką  klatkę piersiową,  sięgającą  do  łokcia,  co  powinno  wyznaczać  połowę wysokości psa w kłębie. Stanowi ona wtedy dobre oparcie dla przednich kończyn z dobrze przylegającymi łokciami. Wąska i płytka klatka piersiowa jest wysoce niepożądana. Jednakże zalecenie wzorca nieco płaskich, skośnych żeber sugeruje, że klatka piersiowa nie powinna być również beczkowata. Wyraźnie zaznaczony kłąb, prosty grzbiet i lekko opadający  zad  tworzą  nieznacznie  opadająca  górną linię.  Grzbiet owczarka podhalańskiego powinien być dobrze związany, mocny i stabilny,  co  najlepiej  można   ocenić  w  ruchu  psa.  Słabo  związany, łękowaty grzbiet jest poważną wadą, ponieważ znacznie wpływa na użytkowość psa pasterskiego i jest z pewnością większą wadą niż lekko przebudowany zad. Znacznie przebudowany zad, szczególnie w połączeniu ze stromym kątowaniem tylnych kończyn w większym stopniu utrudnia poruszanie się psa i jest wadą poważną.

 

VII. OGON:

Niezbyt wysoko osadzony, noszony poniżej linii grzbietu, w podnieceniu pies unosi go ponad grzbiet, lecz go nie zakręca. Ogon opuszczony w dół sięga stawu skokowego, na końcu może być lekko wygięty.

 

Komentarz:  Wiele  owczarków  podhalańskich  nosi  cały czas  ogon powyżej linii grzbietu, często zakręcony.  Z  reguły jest to  związane z krótkim, o źle ustawionej obręczy miednicznej zadem. Wtedy wysoko noszony ogon należy traktować jako wadę. Często jednak podekscytowane  psy,  zwłaszcza  samce,  prawidłowo  zbudowane,  zadzierają ogon. W tym przypadku nie należy uważać tego za wadę. Zniekształcenia kręgów ogonowych powodują obniżenie oceny.

 

VIII. KOŃCZYNY PRZEDNIE:

Muskularne, o mocnej, nie za ciężkiej kości. Widziane  z przodu  proste.

Łopatki lekko skośne, przylegające.

Łapy: śródręcze  nieznacznie  wysunięte ku przodowi.

Palce zwarte w stosunkowo  dużą, owalnego kształtu piąstkę, między palcami owłosienie.

Opuszki mocne, twarde ciemno pigmentowane.

Pazury mocne, tępe, pożądane ciemne.

 

Komentarz: Muskularne, o grubej kości kończyny zapewniają owczarkowi siłę, wytrzymałość i sprawność w ruchu.  Nie powinny być zatem zbyt delikatne, ale też nie przesadnie grube.

Wady postawy kończyn przednich przedstawione są na rysunkach. Ustawienie i długość łopatek mają zasadnicze znaczenie dla długości wykroku psa. Kąt między łopatką, a kością ramieniową powinien być

lekko rozwarty i wynosić mniej więcej 110 o, a kąt pomiędzy kością

ramieniową, a kośćmi podramienia ok. 145 o. Wówczas pies ma dobry wykrok.

Lekko  skośne śródręcze amortyzuje wstrząsy, które ujemnie wpływają na układ kostny mocno zbudowanego psa, poruszającego się w trudnym terenie. Śródręcze musi być także bardzo mocne. Miękkie i wykrzywione  upośledza  sprawność owczarka  podhalańskiego,  dlatego powinno być traktowane jako poważna wada obniżająca ocenę.

 

IX. KOŃCZYNY TYLNE:

Widziane  z tyłu  pionowe.  Nieco  odstawione  do  tyłu,  umiarkowanie kątowane.

Stopa: śródstopie  ustawione pionowo.

Palce jak u nóg przednich.

 

Komentarz: Wady ustawienia kończyn  tylnych przedstawione są na rysunkach.

Kończyny tylne powinny  być umiarkowanie,  ale dostatecznie kątowane.

Wadą są kończyny podstawione. Psy stromo kątowane są niesprawne, ich  ruch jest związany, a krok  zbyt krótki, co utrudnia prawidłową pracę w kłusie. Ponadto strome kątowanie wiąże się często z dodatkowymi wadami jak przebudowany zad, zbyt wysoko osadzony i noszony  ogon.  Z  drugiej jednak  strony  kątowanie  kończyn  tylnych owczarka podhalańskiego nie może być przesadnie głębokie, ponieważ powoduje nietypowy dla rasy, przesadnie rozciągnięty, męczący chód. Kąt pomiędzy  kością biodrową, a kością udową   powinien wynosić ok.100 o, między kością udową, a kośćmi podudzia ok. 110 o-120 o,

pomiędzy  podudziem,  a stopą ok.  140 o, co zapewnia owczarkowi podhalańskiemu  swobodny, wydajny ruch. Zasadniczy wpływ na dynamikę ruchu ma prawidłowe ustawienie stopy. Podsiebne ustawienie kończyn tylnych znacznie upośledza ich sprawność. Krowia oraz beczkowata postawa kończyn tylnych są poważną wadą.

Wilcze pazury, które zdarzają się u szczeniąt owczarków podhalańskich powinny byś usunięte w pierwszych dniach  życia, gdyż mogą przeszkadzać w ruchu psa oraz ulegać urazom.

 

X. SZATA:

Na głowie, kufie, na przedniej  stronie  nóg przednich  i tylnych od stawu skokowego w dół sierść krótka, gęsta. Na szyi, tułowiu sierść długa, gęsta, prosta  lub lekko falista, w dotyku twarda, z obfitym podszyciem. Na szyi bogata kryza, na udach obfite, długie owłosienie. Ogon obficie owłosiony, puszysty.

 

Komentarz:  Struktura  szaty  jest  bardzo  ważna.  Włos  okrywowy powinien być w dotyku dość twardy i jakby natłuszczony. Nadaje to sierści połysk i chroni  przed wilgocią i zabrudzeniem.  Typowe  dla owczarków  podhalańskich   jest  to,  że  ich  szata  po  zabrudzeniu i zmoczeniu,  schnąc staje się ponownie biała i czysta. Nie wymaga w   zasadzie  zabiegów  kosmetycznych,   w  szczególności  częstego kąpania, a jedynie szczotkowania, czy czesania. Szata nie powinna być miękka, jedwabista, lokowata, kędzierzawa, zupełnie bez podszerstka, ani podobna do szaty kuvasza, czyli krótka, skręcona, tworząca loczki czy   wicherki.  Niedopuszczalna   jest  u  tej  rasy  ingerencja  w  ich naturalną szatę, jak strzyżenie, modelowanie, talkowanie czy lakierowanie. Należy mieć na uwadze fakt, że są to psy pracujące typu pierwotnego, nie wymagające przesadnej pielęgnacji.

 

XI. UMASZCZENIE:

Jednolicie   białe.  Kremowy  nalot  niepożądany  (kremowe   łaty  niedopuszczalne).

 

Komentarz: Umaszczenie  zgodnie ze wzorcem  powinno  być czysto białe. Zdarza się jednak, że u szczeniąt występują żółtawe łaty, które zanikają z wiekiem. Psy pracujące z owcami, przy budzie, na dworze itp., mają często włos zażółcony i wtedy należy sprawdzać barwę włosa tuż przy skórze.

Za wysoce niepożądaną należy uznać jedynie barwę kremową  na całej długości włosa i jakiekolwiek plamy, czy łaty innego koloru.

Skóra powinna być przyległa i elastyczna. Często bywa przyciemniona, szczególnie na kufie i wokół nozdrzy, co świadczy o dobrej pigmentacji i  jest niewątpliwie zaletą.

 

XII. WYSOKOŚĆ:

Wzrost w kłębie psy 65 – 70 cm, suki 60 – 65 cm.

 

Komentarz: Dopuszcza  się przekroczenie wzrostu o  nie więcej, niż 2 cm. Niepożądany jest wzrost poniżej dolnej granicy określonej we wzorcu.

Podhalan to pies stosunkowo  duży, harmonijnie zbudowany, ale nie olbrzymi. Przekroczenie limitu wzrostu w granicach tolerancji nie jest wadą, o ile w całości utrzymane zostaną proporcje.

Wzrost  musi  być skorelowany  z  ogólna  harmonią  psa  i  mocnym kośćcem, a całość zwarta i dobrze związana.

 

XIII. WADY:

Jakiekolwiek   odstępstwa   od  niniejszego   standardu  stanowią   wady, w stopniu proporcjonalnym do wielkości tego odstępstwa.

- Silnie zaznaczona  bruzda czołowa.

- Słaba pigmentacja  nosa, powiek i warg.

- Jasne oczy (nazywane niedźwiedzimi).

- Entropium.

- Uszy wysoko osadzone,  skierowane  do tyłu, lub kopiowane.

- Szyja noszona poziomo.

- Zad przebudowany.

- Ogon noszony stale nad linią grzbietu.

- Ostrogi.

- Brak włosów między palcami.

- Brak kryzy, brak piór na kończynach.

 

XIV. WADY DYSKWALIFIKUJĄCE:

- Agresywność, bojaźliwość.

- Słabo zaznaczony stop.

- Kufa szpiczasta.

- Znaczne  braki zębowe.

- Przodozgryz, tyłozgryz.

- Ektropium.

- Szata kędzierzawa  lub jedwabista.

- Brak podszerstka.

- Łaciatość (kolorowe  pasemka).

- Usposobienie nerwowe.

 

więcej - kliknij tutaj.

 

 


Tagi
owczarek podhalański łódź , podhalan łódź , polish tatra sheepdog , polish tatra shepherd , polski owczarek podhalański , owczarek podhalański szczenięta, podhalan szczenięta, szczeniaki.